Amfori BSCI

Amfori BSCI: Küresel Tedarik Zincirinde Sürdürülebilirlik ve Sosyal Uygunluk

Küresel ticaretin karmaşık yapısında, markaların ve üreticilerin sadece “ne” ürettikleri değil, “nasıl” ürettikleri de kritik bir önem taşımaktadır. Tüketiciler ve yatırımcılar, şeffaf, adil ve insana yakışır çalışma koşullarına sahip tedarik zincirleri talep etmektedir. İşte bu noktada amfori BSCI (Business Social Compliance Initiative), işletmelerin sosyal performanslarını izlemelerini, değerlendirmelerini ve sürekli iyileştirmelerini sağlayan dünyanın önde gelen sistemlerinden biri olarak devreye girmektedir.

Bu makalede, amfori BSCI’nın ne olduğunu, temel prensiplerini, denetim süreçlerini ve işletmeler için neden hayati bir araç olduğunu inceleyeceğiz.

Amfori BSCI Nedir?

Amfori BSCI, işletmelerin küresel tedarik zincirlerindeki sosyal performansı iyileştirmeyi amaçlayan bir girişimdir. Bu sistem, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Temel Sözleşmeleri, BM İş Hayatı ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri ve OECD Rehber İlkeleri gibi uluslararası normlara dayanır.

Önemli bir ayrım olarak belirtmek gerekir ki; amfori BSCI bir ürün sertifikası veya bir kalite belgesi değildir. Bir ürünün üzerinde amfori logosu kullanılamaz,. Bunun yerine, işletmelerin tedarik zincirlerindeki riskleri yönetmelerine ve çalışma koşullarını iyileştirmelerine yardımcı olan bir durum tespiti (due diligence) ve izleme sistemidir.

13 Temel Performans Alanı (Davranış Kuralları)

Amfori BSCI sistemi, işletmelerin sosyal uygunluğunu 13 Performans Alanı (PA) üzerinden değerlendirir. Bir işletmenin amfori BSCI denetiminden başarıyla geçmesi için bu kurallara uyum sağlaması beklenir,:

1. Sosyal Yönetim Sistemi ve Kademeli Etki: Sosyal uygunluk politikalarının yönetimi ve tedarik zincirine yayılması.
2. İşçilerin Dahil Edilmesi ve Korunması: İşçilerin hakları konusunda bilgilendirilmesi ve korunması.
3. Örgütlenme Özgürlüğü ve Toplu Sözleşme Hakları: Sendikalaşma hakkına saygı.
4. Ayrımcılık, Şiddet veya Taciz Yasağı: İş yerinde her türlü ayrımcılığın ve kötü muamelenin önlenmesi.
5. Adil Ücretlendirme: Yasal asgari ücretin ödenmesi ve geçim ücretinin (living wage) hedeflenmesi.
6. İnsana Yakışır Çalışma Saatleri: Haftalık 48 saatlik standart çalışma süresi ve yasal fazla mesai sınırlarına uyum (genellikle haftalık 12 saati geçmemeli).
7. İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG): Güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamının sağlanması.
8. Çocuk İşçiliğini Önleme: Çocuk işçiliğinin kesinlikle yasaklanması.
9. Genç İşçiler İçin Özel Koruma: Reşit olmayan genç işçilerin gece çalıştırılmaması ve korunması.
10. Güvencesiz Çalışmayı Önleme: Yasal ve güvenceli istihdam sözleşmelerinin sağlanması.
11. Borç Karşılığı veya Zorla Çalıştırmanın Önlenmesi: Kölelik ve zorla çalıştırmanın yasaklanması.
12. Çevrenin Korunması: Atık yönetimi, su kullanımı ve kirliliğin önlenmesi.
13. Etik İş Davranışları: Yolsuzluk, rüşvet ve sahtecilikle mücadele.

Denetim Süreci ve Derecelendirme (A’dan E’ye)

Amfori BSCI sisteminde denetimler, “geçti/kaldı” mantığıyla değil, işletmenin olgunluk seviyesini gösteren bir derecelendirme sistemiyle sonuçlanır. Denetimler yalnızca amfori tarafından onaylanmış bağımsız denetim şirketleri tarafından gerçekleştirilir.

Denetim sonucunda işletmelere A’dan E’ye kadar bir not verilir,,:

• A (Çok İyi): İşletmenin olgunluk seviyesi yüksektir.
• B (İyi): Küçük iyileştirmeler gerekebilir ancak genel durum iyidir.
• C (Kabul Edilebilir): İyileştirme gerektiren alanlar vardır, takip denetimi zorunludur.
• D (Yetersiz): Ciddi eksiklikler mevcuttur.
• E (Kabul Edilemez): Sosyal uygunluk açısından yüksek risk taşır.

Geçerlilik Süresi:

• A veya B derecesi alan işletmeler için denetim geçerliliği 2 yıldır.
• C, D veya E derecesi alan işletmeler için geçerlilik süresi 12 aydır ve bu süre içinde (genellikle 2-12 ay arası) bir takip denetimi yapılması zorunludur.

Denetim Türleri

İşletmenin yapısına göre farklı denetim türleri uygulanır:

1. Üretim Denetimi: Fabrikalar ve imalatçılar için standart denetim.
2. Küçük Üretici Değerlendirmesi (SPA): 35’ten az işçisi olan küçük işletmeler için.
3. Çok Aşamalı Denetim: Ana üretici ve ona bağlı tarlaların/birimlerin denetlendiği model (genelde gıda sektörü).
4. Büyük Tarımsal Tarla Denetimi: Büyük çiftlikler için.

Sürekli İyileştirme ve “Sıfır Tolerans”

Amfori BSCI’nın temel felsefesi “Sürekli İyileştirme”dir. Denetim bulguları, işletmenin eksiklerini görmesi ve bunları düzeltmesi için bir fırsat olarak değerlendirilir.

Ancak, denetim sırasında Çocuk İşçiliği, Zorla Çalıştırma, İşçilerin Hayatını Tehdit Eden İSG Sorunları veya Rüşvet gibi durumlar tespit edilirse “Sıfır Tolerans” protokolü devreye girer. Bu durumda denetim süreci askıya alınır ve 24 saat içinde amfori merkezine acil bildirim yapılır,.

Sonuç

Amfori BSCI, küresel pazarlara açılmak isteyen üreticiler için bir “vize” niteliği taşırken, markalar için de tedarik zinciri risklerini yönetmenin en etkili yoludur. Bu sisteme dahil olmak, sadece yasal uyumluluk sağlamakla kalmaz, aynı zamanda çalışan memnuniyetini artırır ve kurumsal itibarı güçlendirir.

---

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Amfori BSCI denetimini kim talep edebilir?

Tedarikçiler (üreticiler) kendi başlarına denetim talep edemezler. Denetim talebi, yalnızca amfori üyesi olan ve tedarikçi üzerinde “Sorumluluk” (RSP) alan bir marka veya perakendeci tarafından başlatılabilir,.

2. Denetim ücretini kim öder?

Amfori, denetim ücretinin kim tarafından ödeneceğini belirlemez. Bu konu tamamen alıcı (amfori üyesi) ile tedarikçi (iş ortağı) arasındaki ticari anlaşmaya bağlıdır.

3. BSCI belgesi bir ürün sertifikası mıdır?

Hayır. Amfori BSCI bir ürün sertifikası değildir. Ürünlerin üzerinde, ambalajlarında veya etiketlerinde amfori logosu “sertifikalı ürün” izlenimi verecek şekilde kullanılamaz,.

4. Takip denetimi ne zaman yapılır?

Eğer tam denetim sonucu C, D veya E ise, takip denetimi tam denetimden sonraki 12 ay içinde yapılmalıdır. İşletmenin eksikliklerini giderebilmesi için iki denetim arasında en az 2-3 ay süre bırakılması tavsiye edilir.

5. Denetim için danışman tutabilir miyim?

Evet, işletmeler süreçlerini iyileştirmek için danışmanlardan destek alabilir. Ancak, danışmanların denetim sırasında cevaplara müdahale etmesi veya sahte belge düzenlemesi gibi etik dışı davranışlar yasaktır. Nihai sorumluluk her zaman fabrika yönetimine aittir,.